Enkonduko

Saluton kara leganto,

La celo de ĉi tiu libro estas instrui programadon kaj la programlingvon “Zig”. Ĝi enhavos tri partojn kun malsamaj celo, publiko, kaj uzo.

La unua parto lecionaro estas orda vico de lecionoj por lerni programadon. Vi ne bezonas iun ajn sperton por legi ĝin. Vi nur bezonas komputilon kun interreto, klavaro, muso (nedeva), kaj vian cerbon. Ĉi tiu parto plej taŭgas por senspertaj programontoj. Ĝi enhavas detalojn pri multaj bazaĵoj kiel kodredaktilo, kodtradukilo, komandlinio, rulado, ktp, kies klarigo estus malnecesa por spertaj programantoj.

La dua parto artikolaro estas senorda kolekto da artikoloj pri specifaj temoj ĉirkaŭ Zig kaj programado. Ili necesas sperton je almenaŭ unu programlingvo. Ili ne klarigas la sintakson de Zig kaj ĝeneralajn programajn konojn, krom kiam ili specife temas pri tio. Senspertulo legu lecionaron antaŭ artikolaron.

La tria parto vortaro estas… Vortaro. Ĝi enhavas mallongajn difinojn de teknikaj vortoj, ilian anglan tradukon, kelkajn ekzemplojn, ktp. Mi esperas ke ĉi tiu vortaro utilu se vi verkas pri programado esperante. Mi volonte aldonu al ĝi laŭ peto, ne hezitu fari peton ĉe GitHub.

Pri Zig

Zig estas ĝeneraluza programlingvo kaj ilĉeno por ellabori kaj daŭrigi fortikajn, optimumajn ¹ programaĵojn. Ĝi estas publikigita en 2015, kaj daŭre malferme kodata de senprofita korporacio ZSF.

Mi elektis ĝin kiel lerna programlingvo pro la jenaj kialoj:

• La fundamenta principo “kune ni servu la uzantojn”, la malfermeco kaj senprofiteco, igas Zig “esperanteca”.

• La fasono de Zig estas ideala kompromiso por lerni. Ĝi donas plenan kontrolon al la programanto, kiel C aŭ C++, samtempe devigas malsekuraĵojn esti malimplica[^implica], kiel Rust, samtempe resti simpla, kiel C aŭ Go aŭ Python. Tia fasono lernigas programanton pri malsimplaĵoj kutime kaŝitaj, plej sekure kaj simple kiel eble.

• Mi plej ŝatas programi per Zig. Mi ĉiam scias kaj komprenas tion, kio okazas. Zig juste gratulas miajn sukcesojn, kaj malgratulas miajn malsukcesojn.

Mi ankaŭ elektis ĝin malgraŭ la jenaj punktoj:

• Pro ĝia noveco, ekzistas malmulte da lernorimedoj. Ĉi tiu lernolibro estu plena.

• Zig estas daŭre ellaborata kaj daŭre ŝanĝas. La libro estu ĝisdatigata.

Pri Mi

Saluton! Mi estas Dok8tavo (Dok Oktavo)! Mi ne estas programisto (ŝokita vizaĝo). Programado estas por mi simpla sed kara ŝatokupo. Mi ja pensas, ke mi havas sufiĉan sperton por paroli pri kelkajn programajn subjektojn —ĉefe tiujn pri kiuj mi artikolumos— sed mi verŝajne malpravos, fuŝos, misos, dum la verkado. Se vi trovas eraron, bonvole diru al mi, plejŝatate per GitHub.

Mia celoj verkante Lernu Zig ĉefe estas:

• diskonigi kaj instrui programadon,
• diskonigi kaj instrui Zig,
• riĉigi la esperantan verkaron,
• praktiki Esperanton,

Mia pronomo estas “li” aŭ “ĝi”. Mi uzas ĝiismon² kaj iĉismon³ tra la tuta libro. Mi deziras al vi bonan legon, kaj ĝojan vojaĝon dum la lernado de programado.

Pri AI

Ĉi tiu sekcio flanktemas pri Artefaritaj Inteligentoj (AI), kaj pli specife Larĝaj Lingvaj Modeloj (LLM) kiel ChatGPT, Claude, Llama aŭ Copilot, kiuj nove famiĝis kaj koniĝis de la publiko, pro subita kaj spektinda pliboniĝo. Iliaj uzkazoj multobligis kaj la programkomunumo naskis ideon antaŭe nekredeblan: anstataŭi homajn programistojn per LLMaj programiloj.

Mi tute ne estas kontraŭ-LLMa. Mi pensas ke ili estas mirindaj iloj, kapablaj de grandaj ŝanĝoj al programado, al homaro. Mi ankaŭ opinias ke la plejparto de entuziasmaj ideoj pri anstataŭi programistojn, forigi fontkodon —eĉ parte—⁴ ktp, estas misciaj kaj danĝeraj.

Mi ne klarigu plene kial mi pensas tion. Mi nur volas diri, ke Lernu Zig estas nek pri, nek por, nek per⁵ LLMoj. Ĝi estas verko de homo, kies celpubliko estas homoj, kies temo estas programado sen LLMaj iloj. Mi ne planas nek kontraŭas la ideon de artikolo pri LLMoj kiel programiloj, iliaj uzkazoj, kaj danĝeroj.

1. Optimuma: plej bonkvalita, laŭ difinaj kriterioj, en difinaj limoj kaj cirkonstancoj. ↩

2. Tio signifas, ke kiam mi ne konas ies pronomo, mi uzas “ĝi”. Tio ne signifas, ke mi traktas tiun personon aŭ pensas pri tiu persono kiel objekto. Kaj mi kompreneble ne uzas “ĝi” por personoj kiuj sciigis min iamaniere, ke ili malŝatas tion. ↩

3. Tio signifas, ke mi esprimas masklecon per sufiksado de “-iĉ”, anstaŭ prefiksado de “vir-” aŭ per defaŭlta formo. Kiam mi uzas defaŭltan formon, tiam mi esprimas ajnan genron. Kiam mi prefiksas “ge-”, tiam mi esprimas almenaŭ maslkan kaj femalan genrojn. ↩

4. Se vi kredas, ke longstrikoj kiel “—” indikas, ke mi uzis LLMon por skribi aŭ verki la libron, vi malpravas. Jen kiel ili aspektas por mi en la fontkodo de la libro: --- 😉 ⁶. ↩

5. Mi ja uzas LLMon verkante la libron, ekzemple por sugesti subjekton de artikolo aŭ paragrafo. Mi ankaŭ uzas ĝin kiel korektilo: ĝi trovu mistajpojn, akuzativforgesojn, ktp. Sed ĉiu teksta kaj koda linio estas homverkita. ↩

6. Se vi kredas, ke miensimboloj kiel “😉” indikas, ke mi uzis LLMon por skribi aŭ verki la libron, vi malpravas. Jen kiel ili aspektas por mi en la fontkodo de la libro: :wink: 👅. ↩